Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Socjologia wsi i rolnictwa

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: R.SWR.1A.NM.RZASU Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Socjologia wsi i rolnictwa
Jednostka: Zakład Socjologii i Rozwoju Wsi
Grupy:
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Skrócony opis:

Celem kursu jest zapoznanie słuchaczy z regułami, jakie rządzą procesem rozwoju społeczno-gospodarczego, z miejscem wsi i rolnictwa w tym procesie oraz przekształceniami, jakim wieś i rolnictwo podlegają; a także ze specyfiką środowiska społecznego wsi oraz obecnymi problemami wsi i rolnictwa w Polsce.Przedmiot obejmuje następujące grupy problemów :

1. Rolnictwo i wieś w globalnym procesie rozwoju gospodarczego i społecznego.

2. Wieś i rolnictwo w okresie przedindustrialnym.

3. Przemiany wsi i rolnictwa w toku industralizacji i urbanizacji kraju.

4. Współczesna wieś polska w obliczu gospodarki rynkowej oraz integracji europejskiej.

5.Badanie społecznych i gospodarczych problemów wsi i rolnictwa (ćwiczenia).

Pełny opis:

Plan wykładów

1. Proces rozwoju w toku dziejów oraz jego przyczyny. Znaczenie wzrostu potrzeb oraz społecznego podziału pracy. Wzrost wydajności pracy jako istota rozwoju.

2. Przebieg rozwoju na przestrzeni dziejów; krzywa obrazująca ten przebieg. Kolejne etapy rozwoju oparte na rolnictwie, na przemyśle i na usługach.

3. Czynnik demograficzny w procesie rozwoju. Związki pomiędzy wzrostem demograficznym i strukturą demograficzną a rozwojem gospodarczym.

4. Nierównomierność tempa rozwoju w czasie i w przestrzeni. Przemieszczanie się przodujących ośrodków rozwoju. Dylematy współczesnej cywilizacji. Hipoteza Pestela i Mesarovicia nt. przyszłości rozwoju.

5. Początki rolnictwa. Rolnictwo jako podstawa gospodarki w czasach przedhistorycznych, w starożytności i w średniowieczu. Czasy nowożytne: początki industrializacji i rola Europy w tym procesie.

6. Miejsce rolnictwa i jego charakter w gospodarce przedindustrialnej. Struktura społeczno-ekonomiczna wsi Tradycyjne gospodarstwo chłopskie, jego cechy i funkcje.

7. Tradycyjna rodzina chłopska oraz społeczność wioskowa, ich cechy i funkcje. Kultura ludowa. System wartości, psychika i mentalność mieszkańców dawnej wsi.

8. Kierunek zmian strukturalnych w gospodarce narodowej w toku uprzemysłowienia i rozwoju usług. Struktura gospodarki a poziom dochodu narodowego: Zróżnicowanie wydajności pracy w rolnictwie, przemyśle i usługach.

9. Przyczyny i konsekwencje niższej efektywności ekonomicznej rolnictwa. Struktura potencjału produkcyjnego rolnictwa a wydajność ziemi i pracy.;Błędne koło; rolnictwa zapóźnionego.

10. Ewolucja chłopskiego rolnictwa pod wpływem industrializacji i urbanizacji: profesjonalizacja lub dwuzawodowość. Polaryzacja struktury agrarnej. Integracja rolnictwa z gospodarką narodową – kompleks gospodarki żywnościowej. Struktura społeczno-zawodowa wsi post-industrialnej.

11. Rolnictwo chłopskie w systemie nakazowo-rozdzielczym i proces jego adaptacji do gospodarki rynkowej.

12. Strukturalne źródła słabości polskiego rolnictwa. Problem niskiej wydajności pracy oraz dysparytetów: dochodowego i oświatowego.

13. Rodzina chłopska i społeczność wioskowa w procesie przeobrażeń. Problemy społeczne i demograficzne wsi. Przeobrażenia kulturowe, impakt kultury masowej. Przejawy dysharmonii kulturowej oraz dezintegracji środowisk lokalnych.

14. Regionalne zróżnicowanie wsi polskiej. Predyspozycje rozwojowe poszczególnych regionów. Koncepcje farmeryzacji lub rozwoju wielofunkcyjnego. Specyfika Polski południowo-wschodniej; problem niewykorzystanych zasobów pracy.

15. Rozwój regionalny a rozwój lokalny. Strategie rozwoju gmin wiejskich. Problem aktywizacji środowisk lokalnych. Instytucjonalne formy wspierania rozwoju. Psychospołeczne i kulturowe uwarunkowania rozwoju lokalnego.

Plan ćwiczeń

1. Etapy procesu badawczego.

2. Omówienie metod i technik badawczych.

3. Źródła informacji.

4. Sposoby doboru obiektów.

5. Zasady konstruowania kwestionariusza.

6. Samodzielne konstruowanie przez studentów kwestionariusza do badań.

7. Badania nad młodzieżą wiejską.

8. Badania nad młodzieżą wiejską - przedstawienie pełnego instrumentarium badawczego i wyników badań (kwestionariusz, instrukcja kodowa, robocze tabele wynikowe).

9. Badania nad rolą liderów w rozwoju obszarów wiejskich.

10. Badania nad rolą liderów w rozwoju obszarów wiejskich - przedstawienie problematyki, założeń, narzędzi i metod badawczych (wywiad wg kwestionariusza).

11. Badania sytuacji społeczno ; zawodowej i warunków życia kobiet wiejskich.

12. Badania sytuacji społeczno ; zawodowej i warunków życia kobiet wiejskich.

13.Badania sytuacji społeczno; zawodowej i warunków życia kobiet wiejskich - prezentacja pełnego instrumentarium badawczego.

14.Funkcjonowanie wielopokoleniowych rodzin wiejskich.

15. Funkcjonowanie wielopokoleniowych rodzin wiejskich - prezentacja instrumentarium i wyników badań.

Literatura:

Gorlach. K., 2004. Socjologia obszarów wiejskich, problemy i perspektywy. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.Kocik L. 2000. Między przyrodą, zagrodą i społeczeństwem. Wydawnictwo Uniwersytu Jagiellońskiego, Kraków.

Niedziółka A., Kowalska M., 2006. Agroturystyka w zrównoważonym rozwoju obszarów wiejskich województwa małopolskiego. [w:] Gospodarka turystyczna w XXI wieku. Globalne wyzwania i zagrożenia. Akademia Wychowania Fizycznego, Poznań.

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie.