Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Bioindykacja

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: R.2s.BIN.SM.ROSXX Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Bioindykacja
Jednostka: Katedra Agrotechniki i Ekologii Rolniczej
Grupy:
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Skrócony opis:

Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z możliwością wykorzystania organizmów żywych do oceny stanu środowiska w warunkach oddziaływań antropogenicznych. Znaczenie metod bioindykacyjnych w ocenie zanieczyszczenia środowiska. Charakterystyka organizmów bioindykacyjnych i ich zastosowanie w badaniach rolniczych i ochronie środowiska. Zastosowanie zwierząt do oceny zanieczyszczenia środowiska. Przegląd grup grzybów i porostów stosowanych w bioindykacji - możliwości i ograniczenia. Ocena stanu środowiska z wykorzystaniem flory, zbiorowisk roślinnych oraz przeobrażeń w ekosystemach będących pod wpływem antropopresji.

Pełny opis:

Wykłady 15 godzin:

1 godz. Teoretyczne podstawy bioindykacji. Podstawowe definicje, cele bioindykacji. Cechy dobrego bioindykatora. Zastosowanie bioindykacji w badaniach naukowych.

2 godz. Zwierzęta (owady, dżdżownice, płazy, ptaki, ssaki) jako bioindykatory zanieczyszczenia środowiska.

2 godz. Zastosowanie bioindykatorów zwierzęcych w ocenie stopnia zanieczyszczenia powietrza.

1 godz. Zastosowanie bioindykatorów zwierzęcych w ocenie stopnia zanieczyszczenia gleb.

1 godz. Zastosowanie bioindykatorów zwierzęcych w ocenie stopnia zanieczyszczenia wód.

1 godz. Aspekty praktycznego wykorzystania bioindykacji w ochronie bioróżnorodności w środowisku (m.in. rolniczym, leśnym).

1 godz. Fitoindykacja w ocenie stanu środowiska - metody badawcze (autekologiczne, synekologiczne).

1 godz. Procesy zachodzące w roślinach wykorzystywane w ocenie stanu środowiska.

1 godz. Przydatność roślin naczyniowych do oceny stanu zanieczyszczeń gazowych powietrza i zawartości metali ciężkich oraz zasolenia gleb i wód.

2 godz. Bioróżnorodność jako wskaźnik stanu środowiska przyrodniczego - przydatność flory i zbiorowisk roślinnych do bioindykacji warunków siedliskowych.

2 godz. Antropogeniczne przeobrażenia ekosystemów i metody ich oceny; bezpośrednie i pośrednie formy antropopresji jako źródła zaburzeń w ekosystemach, koncepcja hemerobii w ocenie stanu przeobrażeń w ekosystemach poddanych antropopresji).

Ćwiczenia 15 godzin:

2 godz. Możliwości i sposoby wykorzystania grzybów do bioindykacji, wrażliwość grzybów na zanieczyszczenia powietrza i gleby.

2 godz. Grzyby patogeniczne dla roślin w ocenie stopnia zanieczyszczenia powietrza.

1 godz. Grzyby drożdżopodobne w analizie stanu sanitarnego i poziomu eutrofizacji wody.

2 godz. Porosty jako bioindykatory zanieczyszczeń powietrza.

2 godz. Wykorzystanie różnych skal ekologicznych oraz grup ekologiczno-socjologicznych gatunków chwastów do oceny warunków siedliskowych pola uprawnego - (opracowanie zespołowe w oparciu o autekologiczne metody Ellenberga i Zarzyckiego oraz synekologiczną metodę Hilbiga)

2 godz. Rośliny naczyniowe w ocenie zanieczyszczeń powietrza i gleby (wskaźniki zawartości metali ciężkich i wskaźniki zasolenia gleb i wód) - ocena z wykorzystaniem wskaźników Zarzyckiego - opracowanie zespołowe,

2 godz. Makrofitowa Metoda Oceny Rzek - założenia metodyczne i praktyczne wykorzystanie w określeniu Makrofitowego Indeksu Rzecznego (opracowanie zespołowe: obliczenia i ocena na podstawie przedstawionych spisów makrofitów)

2 godz. Wykorzystanie koncepcji hemerobii oraz do oceny poziomu przeobrażeń antropogenicznych w ekosystemie

Literatura:

Podstawowa:

1. Roo-Zielińska E. 2004. Fitoindykacja jako narzędzie oceny środowiska fizycznogeograficznego. Podstawy teoretyczne i analiza porównawcza stosowanych metod. Prace Geograficzne 199. IGiPZ PAN, Warszawa.

2. Zarzycki K., Trzcińska-Tacik H., Różański W., Szeląg Z., Wołek J., Korzeniak U. 2002. Ekologiczne liczby wskaźnikowe roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN, Kraków.

3. Zimny H. 2006. Ekologiczna ocena stanu środowiska: bioindykacja i biomonitoring. Wyd: Agencja Reklamowo-Wydawnicza A. Grzegorczyk, Warszawa.

Pomocnicza:

1. Chmiel J. 1993. Flora roślin naczyniowych wschodniej części Pojezierza Gnieźnieńskiego i jej antropogeniczne przeobrażenia w wieku XIX i XX. cz. 1. Wydawnictwo Sorus, Poznań.

2. Krawczyk J., Letachowicz B., Klink A., Krawczyk A. 2004. Wykorzystanie wybranych gatunków roślin i porostów do oceny zanieczyszczenia środowiska metalami ciężkimi. Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 501, 227-234.

3. Stupnicka-Rodzynkiewicz E., Dąbkowska T. 2011. Ekologia. Podręcznik do wykładów i ćwiczeń. Wyd. UR w Krakowie.

4. Szoszkiewicz K., Zbierska J., Jusik S., Zgoła T. 2010. Marofitowa Metoda Oceny Rzek. Podręcznik metodyczny do oceny i klasyfikacji stanu ekologicznego wód płynących w oparciu o rośliny wodne. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.

Efekty uczenia się:

Wiedza:

- student posiada wiedzę teoretyczną i praktyczną o wykorzystaniu organizmów żywych oraz ich grup do oceny stanu środowisk lądowych i wodnych poddanych antropopresji;

- zna podstawowe metody bioindykacji stosowane w badaniach rolniczych, ochronie przyrody i ochronie środowiska,

- zna gatunki zwierząt i roślin oraz ich grup stosowane w autekologicznych i synekologicznych metodach bioindykacyjnych wykorzystywanych do oceny stanu zanieczyszczenia powietrza, gleb i wód,

- zna różne skale ekologiczne stosowane w metodach autekologicznych

- zna założenia bioindykacji na potrzeby monitoringu stanu ekologicznego wód płynących

Umiejętności:

- student umie dobrać i zastosować oraz ocenić przydatność w praktyce dostępnych metod bioindykacyjnych, wykorzystywanych do oceny stanu środowiska rolniczego oraz poziomu zanieczyszczenia i przeobrażeń antropogenicznych w ekosystemach naturalnych.

- potrafi interpretować uzyskane wyniki oraz posiada umiejętność ich prezentacji w formie pisemnych raportów

Kompetencje społeczne:

- posiada świadomość oddziaływań antropogenicznych na ożywione i abiotyczne elementy ekosystemów oraz umiejętność rozpoznania negatywnych skutków antropopresji na podstawie zmian w zbiorowiskach organizmów

- dostrzega potrzebę ciągłego poszerzania wiedzy i korzystania z różnych źródeł informacji na temat przejawów wpływu człowieka na ekosystemy oraz nowych podejść metodycznych w ocenie stanu środowiska

- posiada umiejętność pracy w zespole

Metody i kryteria oceniania:

Ćwiczenia:

Oceny formujące: Oceny z kolokwiów oraz pisemnych sprawozdań z prowadzonych ocen.

Ocena końcowa: średnia ocen formujących uzyskanych na zajęciach.

Wykłady: Pisemny sprawdzian wiedzy - zadania testowe (test jednokrotnego wyboru) i problemowe.

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie.